In april en mei 2026 gaven Nederlandse gemeenten respectievelijk 8.500 en 10.800 bouwvergunningen af voor nieuwbouwwoningen [2]. Dat is fors meer dan het maandelijkse gemiddelde van circa 7.100 sinds januari 2022 [2]. Wie als technische groothandels-DGA of commercieel directeur puur stuurt op deze vergunningscijfers, loopt het risico op een overvol magazijn. De daadwerkelijke bouw van deze woningen laat namelijk op zich wachten, waardoor bestelde materialen onverkocht op de plank blijven liggen.
De papieren piek vertaalt zich niet in directe bouwactiviteit
De cijfers over de Nederlandse woningbouw laten een diepe kloof zien tussen theorie en praktijk. Volgens cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), gepubliceerd op 28 mei 2026, werden er in het eerste kwartaal van 2026 in Nederland bouwvergunningen afgegeven voor ruim 23.500 nieuwbouwwoningen [1]. Dit was een stijging van bijna 4.700 woningen vergeleken met hetzelfde kwartaal in 2025 [1]. De geschatte bouwkosten voor de vergunde woningen in het tweede kwartaal van 2026 bereikten zelfs 6,3 miljard euro, een stijging van 97 procent ten opzichte van het tweede kwartaal van 2025 [2,3].
De werkelijke bouwproductie houdt dit tempo echter niet bij. In het eerste kwartaal van 2026 werden er in Nederland slechts 13,7 duizend nieuwbouwwoningen opgeleverd [1]. Dit was een daling ten opzichte van de 22,8 duizend woningen in het vierde kwartaal van 2025 [1]. Ondanks de stijging van het aantal bouwvergunningen daalde het aantal daadwerkelijke opleveringen in het eerste kwartaal van 2026 ten opzichte van het einde van het voorgaande jaar [5]. Hoewel de opleveringen in het tweede kwartaal van 2026 weer toenamen tot 16.400 woningen, blijft het gat met de afgegeven vergunningen enorm [2,3]. Eind mei 2026 lag er in Nederland een stapel van bijna 234.000 vergunde, maar nog niet voltooide woningen [3,4]. Deze voorraad onvoltooide woningen steeg tussen begin april en eind mei 2026 met ongeveer 7.300 woningen, en is sinds mei 2023 met circa 55.000 woningen gegroeid [3]. Voor een technische groothandel betekent dit dat de vraag naar installatiematerialen, warmtepompen en kabeltrajecten op papier weliswaar explodeert, maar dat de feitelijke leveringen op de bouwplaats maanden of zelfs jaren vertraging oplopen.
Netcongestie dwingt gemeenten tot een vergunningensprint
De plotselinge piek in het aantal vergunningen is geen gevolg van een plotselinge economische bloei. De oorzaak ligt in veranderende regelgeving rondom het overbelaste elektriciteitsnet. Sinds 1 juli 2026 krijgen nieuwe woningen in Nederland niet langer automatisch een aansluiting op het elektriciteitsnet [4]. Onder het prioriteringskader dat de Autoriteit Consument & Markt (ACM) op 1 juli 2026 heeft ingevoerd, valt woningbouw weliswaar onder de basisbehoeften, maar staat het op de derde plaats [4]. Het moet congestieverzachters (zoals batterijen) en veiligheidsinstellingen (zoals zorg en defensie) voor laten gaan [4].
Om zekerheid te krijgen over een netaansluiting voordat de nieuwe regels van kracht werden, hebben Nederlandse gemeenten de vergunningverlening in het voorjaar van 2026 bewust versneld [2,9]. Deze haast werd mede ingegeven door eerdere juridische kaders. Het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) oordeelde in maart 2025 dat de ACM een nieuw besluit moest nemen over het prioriteringskader [6]. De ACM kreeg tot 1 januari 2026 de tijd om dit kader aan te passen [6]. De ACM publiceerde vervolgens eind juni 2025 een conceptbesluit en was van plan om het definitieve codebesluit uiterlijk in december 2025 te publiceren, zodat netbeheerders het vanaf 1 januari 2026 konden toepassen [6]. De uiteindelijke invoering van de strengere regels per 1 juli 2026 zorgde voor de verwachte run op vergunningen in april en mei [2,9]. Het resultaat is een enorme papieren orderportefeuille bij aannemers en installateurs, die echter pas kan worden verzilverd zodra er daadwerkelijk fysieke capaciteit op het stroomnet beschikbaar is.
Onbetrouwbare overheidsdata bemoeilijkt de inkoopplanning
Voor de inkoopafdeling van een technische groothandel is betrouwbare data de basis voor elke bestelling. Juist daar wringt nu de schoen. De stormachtige stijging van het aantal vergunningen heeft geleid tot registratieproblemen bij de overheid. Het CBS besloot in augustus 2026 om de gegevens over vergunde nieuwbouw en uitbreidingen voor juni 2026 en het gehele tweede kwartaal van 2026 weg te laten uit de officiële publicaties [9]. Ook hield het CBS de BAG-data (Basisregistratie Adressen en Gebouwen) voor de maanden juni en juli 2026 tijdelijk in [4].
De reden voor deze ingreep was twijfel over de nauwkeurigheid en betrouwbaarheid van de aangeleverde gegevens [9]. Het CBS constateerde dat verschillende Nederlandse gemeenten er uiteenlopende werkwijzen op nahielden, wat de kwaliteit, uniformiteit en betrouwbaarheid van de registratie negatief beïnvloedde [9]. Als de officiële instanties de cijfers al niet meer durven te publiceren, is het voor een groothandel onmogelijk om op basis van deze macrodata inkoopbeslissingen te nemen. Blind varen op historische bestelpatronen of externe bouwprognoses leidt in deze situatie onherroepelijk tot miskleunen: ofwel een tekort aan hardlopers, ofwel een magazijn vol incourante voorraad die kostbaar werkkapitaal opeet.
Technologie moet de binnendienst en inkoop ondersteunen
Wanneer externe marktdata onbetrouwbaar worden, moeten groothandels vertrouwen op hun eigen operationele data en slimme interne systemen. Het handmatig doorspitten van duizenden artikelnummers en bestelhistorieën is voor de binnendienst en inkoopafdeling onbegonnen werk, zeker gezien de aanhoudende krapte op de arbeidsmarkt. Dit is waar gerichte softwaretoepassingen een rol spelen om de grip op de voorraad te behouden.
De digitale collega Copia functioneert bijvoorbeeld als een geautomatiseerde voorraadplanner [7]. Volgens de productbeschrijving voorspelt dit systeem de vraag per artikel op basis van de eigen verkoophistorie, seizoenspatronen en actuele trends [8]. Deze data wordt vertaald in concrete besteladviezen, met als doel om zowel dead stock als nee-verkopen te verminderen [8]. In een markt waarin de bouwproductie hapert en projecten onverwacht worden uitgesteld, helpt zo'n gerichte blik op de voorraad om financiële verrassingen te voorkomen.
Scherpe keuzes maken in een onvoorspelbare markt
De huidige marktsituatie dwingt de mid-market groothandel tot uiterste voorzichtigheid. De verleiding is groot om mee te gaan in het optimisme van de stijgende vergunningscijfers en grote voorraden aan te leggen voor projecten die binnenkort starten. De realiteit van de netcongestie en de haperende opleveringen laat echter zien dat dit binnenkort zomaar een jaar later kan worden.
Het minimaliseren van dead stock begint bij het kritisch bevragen van de installateur. Vraag door naar de daadwerkelijke startdatum van de bouw en de status van de nutsaansluitingen, in plaats van blind af te gaan op de initiële materiaallijst. Combineer deze praktijkinformatie met een strakke, datagestuurde controle op de eigen voorraadniveaus en cashflow. Alleen door de papieren werkelijkheid te scheiden van de fysieke voortgang op de bouwplaats, blijft het werkkapitaal van de groothandel beschikbaar voor gezonde groei.
Veelgestelde vragen
Welke positie heeft woningbouw gekregen binnen het prioriteringskader van de ACM dat op 1 juli 2026 is ingevoerd?
Woningbouw valt onder de basisbehoeften, maar staat op de derde plaats binnen het prioriteringskader. Het moet congestieverzachters (zoals batterijen) en veiligheidsinstellingen (zoals zorg en defensie) voor laten gaan.
Hoeveel vergunde, maar nog niet voltooide woningen lagen er eind mei 2026 in Nederland op de plank?
Eind mei 2026 lag er in Nederland een stapel van bijna 234.000 vergunde, maar nog niet voltooide woningen. Deze voorraad is sinds mei 2023 met circa 55.000 woningen gegroeid.
Volgende stap
Benieuwd wat dit voor jouw groothandel betekent? In één vrijblijvend gesprek breng je in kaart waar een digitale collega het meeste verschil maakt.
Bronnen
- [1] cbs.nl
- [2] vgvisie.nl
- [3] headliner.nl
- [4] vastgoedinsider.nl
- [5] oovb.nl
- [6] acm.nl
- [7] ai-systems.io
- [8] ai-systems.io
- [9] data.overheid.nl